ทำไมต้องเว้นแอลกอฮอล์และบุหรี่ไว้หนึ่งเดือน

การดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ให้เว้นไว้ 1 เดือนหลังผ่าตัด และเหตุผลมีสองข้อ คือโอกาสเกิดการอักเสบ กับสีที่อาจติดค้างอยู่กับแผลเป็น ตัวเลขหนึ่งเดือนจึงไม่ใช่กฎที่ตั้งขึ้นมาลอย ๆ แต่วางทับอยู่บนช่วงที่แผลกำลังปิดและสีของแผลกำลังก่อตัว บทความนี้ตามรอยเหตุผลสองข้อนั้นทีละข้อ เพราะการรู้ว่าทำไม ทำให้ข้อกำหนดนี้ถือไว้ได้จนครบ

สวัสดีครับ จาก HANI Plastic Surgery ย่านคังนัม กรุงโซล บทความนี้เขียนตามแนวทางการตรวจของ นพ.ชเว จองฮุน ผู้อำนวยการ (ศัลยแพทย์ตกแต่งเฉพาะทาง) ข้อกำหนดที่คนไข้จำได้แม่นที่สุดมักเป็นข้อนี้ แต่สิ่งที่จำได้มักมีแค่ตัวเลข ส่วนเหตุผลเบื้องหลังกลับเป็นสิ่งที่ตกหล่นไปก่อนเสมอ

เหตุผลข้อแรก คือการอักเสบ

แผลที่กำลังหายอยู่ ไวต่อสิ่งรบกวนมากกว่าผิวหนังปกติ

ในเดือนแรก บริเวณที่ผ่าตัดยังอยู่ในกระบวนการปิดและซ่อมแซมตัวเอง ทั้งการดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ถูกจัดไว้ในกลุ่มที่เพิ่มโอกาสเกิดการอักเสบในช่วงนี้ นี่คือเหตุผลข้อแรกที่ทำให้ทั้งสองอย่างถูกกำหนดไว้ที่หนึ่งเดือนเท่ากัน

การอักเสบเป็นเรื่องที่ต้องเฝ้าดู ไม่ใช่เรื่องที่รอให้หายเอง อาการที่ไม่ควรรอดูมีสี่อย่าง คืออาการร้อน ปวด หรือแดงที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เลือดที่ไม่หยุดไหล มีหนองหรือมีไข้ และการมองเห็นที่ยังมัวต่อเนื่อง หากพบข้อใดข้อหนึ่ง ให้ติดต่อคลินิกทันที

ทำไมช่วงต้นจึงเป็นช่วงที่เสี่ยงที่สุด?

เพราะแผลยังไม่ปิดสนิทตั้งแต่วันแรก

การตัดไหมอยู่ที่วันที่ 7 ถึง 10 หลังผ่าตัด ซึ่งเป็นจุดที่บอกว่าแผลปิดแล้วในระดับผิว แต่ไม่ได้แปลว่ากระบวนการภายในจบลงพร้อมกัน ช่วงหลังตัดไหมจึงยังอยู่ในเดือนแรกที่ข้อกำหนดนี้ครอบคลุมอยู่

คนไข้จำนวนไม่น้อยผ่อนข้อกำหนดนี้ลงหลังตัดไหมเสร็จ เพราะเห็นว่าแผลดูเรียบร้อยแล้ว นี่คือจุดที่ตัวเลขสองตัวถูกสลับกัน วันตัดไหมตอบคำถามเรื่องไหม ไม่ได้ตอบคำถามเรื่องแอลกอฮอล์และบุหรี่

เหตุผลข้อสอง คือสีที่ติดค้างกับแผลเป็น

แผลเป็นไม่ได้มีแค่รูปร่าง แต่มีสีของตัวเองด้วย

เหตุผลข้อที่สองของการเว้นหนึ่งเดือนคือโอกาสที่แผลเป็นจะมีสีคล้ำติดอยู่ ข้อนี้ต่างจากข้อแรกตรงที่ไม่ได้แสดงผลทันทีในสัปดาห์นั้น แต่ไปปรากฏในภายหลัง ตอนที่แผลเข้าสู่ช่วงที่สีควรจะจางลง

โดยทั่วไปรอยแดงของแผลจะดีขึ้นตั้งแต่ประมาณ 3 ถึง 6 เดือนขึ้นไป นั่นแปลว่าสีของแผลใช้เวลาเดินทางยาวกว่าตัวแผลเองมาก สิ่งที่เกิดขึ้นในเดือนแรกจึงไปแสดงผลที่ปลายทางซึ่งอยู่ห่างออกไปหลายเดือน

ทำไมสองข้อนี้จึงจบพร้อมกันที่หนึ่งเดือน?

เพราะเป็นเส้นเดียวที่ครอบคลุมทั้งสองเรื่องได้พร้อมกัน

ถ้าดูเฉพาะเรื่องการอักเสบ ช่วงที่เข้มที่สุดคือสัปดาห์แรก ๆ ถ้าดูเฉพาะเรื่องสีของแผล ช่วงเวลาที่เกี่ยวข้องกลับยาวกว่านั้นมาก การตั้งเส้นไว้ที่หนึ่งเดือนจึงเป็นการหาจุดที่ปฏิบัติได้จริงและครอบคลุมทั้งสองเหตุผล

ค่าอื่นในตารางก็มาถึงเส้นเดียวกันนี้ การออกกำลังกายหนักถูกกำหนดไว้ที่ 1 เดือนเช่นกัน ขณะที่อาการบวมที่เหลืออยู่ใช้เวลาราว 3 ถึง 4 สัปดาห์ ช่วงเดือนแรกจึงเป็นช่วงที่หลายอย่างยังเดินไม่จบพร้อมกัน

ลดปริมาณลงแทนการงดทั้งหมด ได้ไหม?

ข้อกำหนดที่คลินิกให้ไว้เขียนเป็นระยะเวลา ไม่ได้เขียนเป็นปริมาณ

เหตุผลอยู่ที่ลักษณะของสองเรื่องข้างต้น ทั้งการอักเสบและสีของแผลเป็นสิ่งที่ประเมินล่วงหน้าเป็นตัวเลขไม่ได้ และแตกต่างกันไปในแต่ละคน การตอบเป็นปริมาณจึงเป็นการให้ตัวเลขที่ไม่มีใครยืนยันได้

หากมีเงื่อนไขเฉพาะของตัวเองที่ทำให้ข้อกำหนดนี้ทำตามได้ยาก ให้ยกไปคุยในการติดตามผลหลังผ่าตัด ผู้อำนวยการจะแจ้งแนวทางตามสภาพของแต่ละท่าน

เผลอไปแล้วครั้งหนึ่ง ต้องทำอย่างไร?

สิ่งที่ทำได้คือกลับมาถือข้อกำหนดต่อ และเฝ้าดูสัญญาณสี่ข้อ

การเผลอไปหนึ่งครั้งไม่ได้เปลี่ยนข้อกำหนดที่เหลือ ระยะเวลาที่ยังเหลืออยู่ยังคงเดิม สิ่งที่ควรทำคือดูว่ามีอาการร้อน ปวด หรือแดงที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ หรือไม่ มีหนองหรือไข้หรือไม่

หากไม่มีสัญญาณเหล่านั้น ให้ถือข้อกำหนดที่เหลือต่อไปตามเดิม และแจ้งให้ทราบในการติดตามผลได้ตามปกติ ติดต่อคลินิกได้ที่ 02-532-8001 หรืออีเมล hanipsps@naver.com

หลังครบหนึ่งเดือนแล้ว แผลอยู่ในสถานะไหน?

ยังไม่ถึงปลายทาง แต่พ้นช่วงที่เข้มที่สุดแล้ว

รอยแดงมักดีขึ้นตั้งแต่ประมาณ 3 ถึง 6 เดือนขึ้นไป และโดยเฉลี่ยเมื่อผ่านไป 6 ถึง 12 เดือน แผลเป็นตอนลืมตาจะแทบมองไม่เห็น แต่ตอนหลับตาอาจยังเหลือเป็นเส้นคล้ายรอยย่นได้

ส่วนรูปทรงสุดท้ายจะเห็นได้เมื่อผ่านไป 6 เดือนขึ้นไปหลังผ่าตัด ตัวเลขเหล่านี้อยู่ไกลกว่าหนึ่งเดือนมาก และนั่นคือเหตุผลที่ข้อกำหนดในเดือนแรกมีน้ำหนักมากกว่าที่ดูเผิน ๆ

หนึ่งเดือนนี้จึงไม่ได้ยาวเพราะเป็นกฎ แต่ยาวเพราะสิ่งที่มันดูแลอยู่มีสองอย่าง อย่างหนึ่งแสดงผลภายในไม่กี่วัน อีกอย่างแสดงผลอีกหลายเดือนถัดไป และอย่างหลังนี่เองที่มองไม่เห็นตอนกำลังตัดสินใจ

ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล อาจเกิดผลข้างเคียง เช่น เลือดออก การติดเชื้อ อาการบวม ความไม่สมมาตร และแผลเป็น กรุณาปรึกษาศัลยแพทย์ตกแต่งอย่างละเอียดก่อนตัดสินใจ